De Canawaima vaart weer. Voorlopig althans. De huidige toestemming geldt tot 28 september, waarna opnieuw moet worden beoordeeld of het schip verder kan worden ingezet. Dat is goed nieuws voor reizigers, transporteurs en ondernemers die afhankelijk zijn van de verbinding tussen Suriname en Guyana. Maar wie denkt dat daarmee het probleem is opgelost, verwart een tijdelijke oplossing met structureel beleid. De gebeurtenissen van augustus maakten zichtbaar wat al langer bekend was: een strategische grensverbinding kan niet blijven rusten op één verouderend schip, uitgesteld onderhoud en bestuurlijke afspraken die onvoldoende worden geëvalueerd. 

Op 13 augustus werd de Canawaima opnieuw geïnspecteerd, waarna een aangekondigde vaarrestrictie werd opgeheven. Negen dagen later werd het schip opnieuw uit de vaart genomen, nadat technische en veiligheidskwesties tot ingrijpen van de Maritieme Autoriteit Suriname (MAS) hadden geleid. Reizigers strandden en het personen- en goederenverkeer tussen beide landen werd verstoord. Op 28 augustus kon de ferry na technische werkzaamheden, controles en aanvullende diktemetingen weer varen.Dat verdient waardering voor de technici en medewerkers die onder druk aan een oplossing hebben gewerkt. Maar het mag geen reden zijn om terug te keren naar de oude situatie. Want de Canawaima is geen gewone boot. Zij is economische én publieke infrastructuur.

Voor Nickerie en het westen van Suriname vormt de ferry een toegangspoort tot een snelgroeiende Guyanese economie. Voor kleine en middelgrote ondernemingen kan een betrouwbare verbinding nieuwe afzetmarkten openen. Boeren, handelaren, transportbedrijven en toeristische ondernemers kunnen profiteren van betere toegang tot de regionale markt. Voor families aan weerszijden van de Corantijn is de ferry bovendien een sociale verbinding. Juist daarom is het problematisch dat zoveel afhankelijk is van één schip.

De technische problemen zijn inmiddels ook onderwerp geworden van publiek en parlementair debat. Maar de belangrijkste vraag is niet wie achteraf de schuld krijgt. De vraag is hoe wordt voorkomen dat Suriname en Guyana over enkele maanden opnieuw met hetzelfde probleem worden geconfronteerd. Dat vereist meer dan een volgende reparatie.

Beide landen moeten gezamenlijk een meerjarig plan voor de veerverbinding vaststellen. Daarin horen tijdige besluitvorming over renovatie of vervanging van de Canawaima, structurele beschikbaarheid van reservecapaciteit en professioneel beheer thuis. Guyana en Suriname spreken inmiddels over een vervangend vaartuig wanneer de Canawaima naar het dok gaat. Dat overleg moet leiden tot een oplossing die voorkomt dat één technisch defect opnieuw een hele grensverbinding stillegt. Dat vraagt om publieke regie.

Een veerdienst hoeft niet uitsluitend op winst te worden beoordeeld. Zij ontsluit grensgebieden, ondersteunt lokale economieën en maakt mobiliteit mogelijk. Private expertise kan bijdragen aan efficiënt beheer, onderhoud en dienstverlening, maar de overheid moet publieke belangen bewaken: veiligheid, betaalbaarheid, toegankelijkheid en continuïteit.

Publieke regie betekent ook publieke verantwoording. Het moet inzichtelijk zijn wie verantwoordelijk is voor onderhoud, welke investeringen worden gepland, waarom werkzaamheden worden uitgesteld en hoe publieke middelen worden besteed. De bestuurlijke samenwerking rond de veerdienst is gebaseerd op afspraken uit 1998 die periodiek hadden moeten worden geëvalueerd. Een strategische verbinding kan niet worden bestuurd via afspraken die pas na een crisis opnieuw tegen het licht worden gehouden.

Ook modernisering kan niet langer wachten. Nog vóór de crisis lagen plannen op tafel voor online reserveringen, digitale ticketverkoop en beter capaciteitsmanagement. Die moeten worden uitgevoerd. Modernisering zou bovendien niet bij ticketing moeten stoppen. Ook douane- en grensprocedures kunnen verder worden gedigitaliseerd en beter op elkaar worden afgestemd, zodat reizigers en ondernemers daadwerkelijk profiteren van een efficiëntere verbinding.

Het vooruitzicht van een toekomstige brug over de Corantijn maakt investeren in de ferry niet overbodig. Een brug is een oplossing voor de langere termijn. Mensen en ondernemingen moeten vandaag kunnen reizen en handelen. Daar ligt een bredere keuze. Grensdistricten mogen niet alleen aandacht krijgen wanneer een crisis ontstaat of grote olieprojecten nieuwe economische kansen bieden. Nickerie moet niet worden behandeld als het uiteinde van Suriname, maar als een toegangspoort tot de regio. Dat vraagt om investeringen in infrastructuur, lokale ondernemingen en publieke dienstverlening.

De Canawaima kan daarom twee kanten op. Zij kan symbool blijven van uitgesteld onderhoud, bestuurlijke improvisatie en gemiste kansen. Of deze crisis kan het moment worden waarop Suriname en Guyana kiezen voor preventief onderhoud, transparant bestuur, moderne dienstverlening en infrastructuur die regionale ontwikkeling ondersteunt.

De Canawaima vaart weer. Voorlopig. Nu moet vooral het beleid in beweging blijven.

Vincent Roep