In memoriam Prof. Dr. Jan Mol

Op woensdag 26 augustus kreeg ik van Kenneth Wan Tong You, de assistent van Jan Mol, bericht dat Jan Mol in Nederland was overleden. Enkele dagen daarvoor had hij nog laten weten dat Jan om medische redenen voor enkele maanden naar Nederland was vertrokken. Voor zijn collega’s en medewerkers kwam de ernst van de situatie onverwacht.

Jan Mol werd op 24 november 1958 geboren te Oss, Nederland. Hij studeerde biologie aan de Universiteit Utrecht en arriveerde in 1987 in Suriname. Toevallig traden wij beiden op dezelfde datum, 1 juni 1987, in dienst bij de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Ik had hem enkele maanden eerder al ontmoet vanwege een groene leguaan die hij hield en die niet wilde eten.

Als twee Nederlanders aan een universiteit die kort na traumatische gebeurtenissen opnieuw was geopend, moesten we in het begin onze weg zoeken. We trokken daardoor geregeld samen op. Ik beschikte over ruime Nederlandse financiering voor mijn promotieonderzoek naar kaaimannen; Jan richtte zich vooral op vissen. Met die middelen kon ik meerdere expedities naar het Surinaamse binnenland organiseren, waaraan Jan vaak deelnam. Onderweg verzamelden we ook vissen.

Door intensief veldwerk, onder meer voor zijn promotieonderzoek naar kwiekwies, en door grondige bestudering van de literatuur over Zuid-Amerikaanse vissen ontwikkelde Jan zich tot een van de toonaangevende ichthyologen van Zuid-Amerika. In 1995 promoveerde hij aan de Universiteit van Wageningen; in 2005 werd hij hoogleraar aquatische ecologie aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Daar verzorgde hij diverse vakken op BSc- en MSc-niveau, maar zijn grootste passie lag bij onderzoek. Dat resulteerde in 57 wetenschappelijke publicaties, met onder meer de volgende hoogtepunten:
● Vernieuwend onderzoek naar pantsermeervallen, waaronder kwiekwie-achtigen.
● Zijn bevinding dat kleinschalige goudwinning het aquatische leven vooral aantast door watervertroebeling, terwijl kwikverontreiniging een kleinere rol speelt.
● Onderzoek naar de veranderingen in de visfauna van het Brokopondostuwmeer gedurende de veertig jaar na de aanleg ervan.
● Inventarisaties van de visfauna in verschillende Surinaamse rivieren en kreken, zoals die van het Nassau- en Lelygebergte, de Coppenamerivier en de Palumeurivier.
● Bijdragen aan de wetenschappelijke beschrijving van diverse nieuwe vissoorten.
● Zijn vermoedelijk belangrijkste wetenschappelijke bijdrage was het 889 pagina’s tellende boek The Freshwater Fishes of Suriname, dat in 2012 verscheen. Het beschrijft 480 soorten zoet- en brakwatervissen en blijft het enige overzichtswerk over deze diergroep in Suriname.

Ik heb met Jan aan veel onderzoeken en publicaties mogen samenwerken. Ik zal hem missen als briljante collega; Suriname verliest in hem dé deskundige op het gebied van vissen en een scherpe analytische geest.

Dr. Paul Ouboter

Voormalig collega van Jan Mol

Directeur NeoWild